Een fragment uit het gesprek van Rolien Zonneveld met Peggy Kuiper in 1605 Magazine No.2 Illusion
met dank aan van Peggy Kuiper en Reflex Gallery
Beelden: Peggy Kuiper
Één van de meest baanbrekende werken over kleur die ooit zijn verschenen, is ongetwijfeld de zesdelige Haishoku Soukan, The Complete Collection of Colour Combinations, gepubliceerd in Japan in de vroege jaren 1930. Onder deze boeken is een mooi boekje met 348 zij-aan-zij kleurcombinaties, samengesteld door Sanzo Wada, met "kleuren die nog nooit eerder zijn gezien".
Sanzo Wada was een vooruitstrevend veelzijdig talent, dat op naadloze wijze zijn talenten combineerde in schilderkunst, kostuumontwerp, mode en kimono-ontwerp. In elk vakgebied, in al zijn werk, is een rode draad aanwezig: een gevoel voor kleur, een sterk visueel inzicht en een diep begrip van vorm. Het doorbladeren van zijn boek voelt als het bekijken van een visueel gedicht: zachte, delicate ‘Pale Lemon Yellow,’ aardse ‘Sudan Brown,’ dieprode ‘Pomegranate Purple.’ Deze combinaties, sommige onverwacht, sommige schokkend, sommige troostend, meestal plezierig, zijn op zichzelf al een kunstvorm en roepen direct een emotionele reactie op.
Deze inherente waardering voor kleur is ook duidelijk terug te zien in het werk van Peggy Kuiper (1986). Haar gedempte figuren, met spinnenachtige vingers en amandelvormige ogen, getekend in eenvoudige vormen, kijken vaak recht voor zich, of soms een beetje plechtig. Ze lijken teruggetrokken, bijna alsof ze niet merken dat je er bent, of dat ze zelf niet opgemerkt willen worden. Sommige figuren lijken gevangen in het kader, vastgeklemd op hun plek. Andere keren strelen ze een ander lichaam met zoveel tederheid dat je je een voyeur voelt en weg wilt kijken. Toch is het moeilijk om je ogen weg te keren; haar schilderijen zijn opvallend en maken gebruik van kleur op een manier die weinig anderen kunnen. Overvloeden van sepia worden onderbroken door levendige smaragdgroen, kobaltblauw en vurige rood, die hele schilderijen opleuken en versterken.
“Kleur, voor mij, is erg emotioneel geladen. Het spreekt een waarheid die alleen gevoeld kan worden,” legt Kuiper uit. “Het is een volledig intuïtieve manier van uitdrukken, een diep geworteld in herinneringen of opgeslagen emoties, waarvan sommige dichter bij mijn bewustzijn liggen dan andere.” Het is een wandeling in de natuur, het veranderen van de seizoenen, een licht vervormd, nostalgisch herinnering aan het huis van haar grootmoeder, met zijn donkere hoeken en grote meubels. “Ik analyseer mijn werk niet te veel. Ik visualiseer het in kleuren en vormen, en focus op composities. Mijn werk is niet gedetailleerd, en dat bevalt me zo. Het is rauw en puur.”
Deze gevoel van zuiverheid is terug te zien bij kinderen wanneer schilderen of tekenen een primaire manier is om zichzelf uit te drukken, ver verwijderd van de remmingen die zich later ontwikkelen. Die gestische, zwierige penseelstreken onthullen een niveau van abstractie dat slechts weinigen later in hun artistieke carrière beheersen, en ze vormen een eindeloze bron van inspiratie voor Kuiper. In haar ogen is Joan Mitchell een kunstenares die deze natuurlijke expressie in haar werk heeft bereikt. Mitchell, nu gevierd om haar eerder over het hoofd geziene werken, onderzocht de mogelijkheid van abstractie om landschappen, herinneringen, poëzie en muziek op te roepen. Haar doeken ontstonden uit herinneringen aan velden en tuinen, mensen van wie ze hield en mee ruzie maakte, favoriete gedichten, bloemen. Mitchell slaagde erin om emoties en herinneringen om te zetten in uitgestrekte doeken, terwijl ze tegelijkertijd de invloed van gangbare artistieke stromingen of stijlen vermeed.
“Het is zo'n spijt dat we ons zo gemakkelijk onderwerpen aan de conditionering van wat als mooi of niet mooi wordt beschouwd,” legt Kuiper uit. “We verliezen daardoor snel een gevoel van vrijheid. Naarmate we ouder worden, begint de zorg in te sijpelen: is het goed genoeg? Ik ben echter heel blij dat ik een punt heb bereikt waarop ik dat gevoel van kinderlijke verwondering terug heb gevonden. Ik vind het niet erg wat anderen denken. En hoewel ik figuratief werk maak, word ik enorm aangetrokken door het abstracte,” zegt ze. Het is emotie in een ongeremde vorm, alsof het sluier tussen de toeschouwer en de kunstenaar is opgeheven. “Dat is één van de redenen waarom Mitchell’s werk zo diep resoneert. Het is oprecht.” Inderdaad, er zijn bepaalde overeenkomsten te vinden: hun doeken laten allebei zien hoe ze lagen opbouwen: Mitchell met markeringen en druppelende lijnen, Kuiper met grote kleurvlakken die levendige, grafische figuren creëren. Er is een tastbaarheid, een emotionele taal die moeilijk te negeren is.
Het volledige interview staat in ons gedrukte magazine, online verkrijgbaar:
