door: Alex Blanco
Leestip: Hold Still door Sally Mann: een memoir die het leven en werk van de fotografe verkent, en zich bezighoudt met familie, ouderschap, ras, sterfelijkheid en het leven in het Amerikaanse Zuiden.
Niemand kon dit artikel beter schrijven dan ik. Niet uit arrogantie, maar omdat ik het leef: elk uitputtend, mooi en chaotisch moment. Dit is de rauwe realiteit van een kunstenaar en een moeder, een leven zonder franjes. Een leven waarin slaap een luxe is, vier, misschien vijf uur per nacht als ik geluk heb, en waarin kunst wordt gepropt in de vluchtige momenten tussen voedingen en korte middagdutjes. Sterker nog, ik schrijf dit artikel in bed terwijl mijn pasgeboren baby naast me slaapt. In ieder geval, tot zijn volgende voeding.
Links: Alex Blanco, Moederfotografie, 2025 | Rechts: Jack Davison, A is for Ant, Kindereditie, 2024
Ik lachte vroeger uit als ouders me vertelden dat ze geen tijd voor zichzelf hadden, laat staan voor kunst. “Ze weten gewoon niet hoe ze hun tijd moeten indelen,” dacht ik. “Hoe kan dat zelfs maar mogelijk zijn?” Toen, in 2020, kreeg ik mijn eerste kind, en al mijn vragen verdwenen, vervangen door een simpele waarheid: Je hebt geen tijd. Niet voor kunst. Niet voor jezelf. Je hebt al geluk als je het vannacht nog je tanden kunt poetsen. Plotseling, Marina Abramović’s woorden, dat het krijgen van kinderen een ramp zou zijn voor haar werk, leken opvallend eerlijk. Maar is het echt zo zwart-wit? Want uiteindelijk, Sally Mann, een van de grootste vrouwelijke fotografen van onze tijd, heeft drie kinderen, die een centrale rol in haar werk zijn geworden. En wat denk je van Ruth Asawa? Een modernistisch beeldhouwer, een moeder van zes kinderen en een lid van de avant-garde gemeenschap bij Black Mountain College, haar werk is nu te zien in de collecties van het Guggenheim en het Whitney. Dus, de vraag is: Is het mogelijk om een succesvolle artistieke carrière op te bouwen zonder in te boeten op het krijgen van kinderen?
Links: Ruth Asawa en haar kinderen, 1957 | Rechts: Sally Mann, Jessie at 7, 1988, zilvergelatinedruk, Edwynn Houk Gallery, New York
Musician Laura Marling lijkt dat ook te denken. “Als je je ooit zorgen hebt gemaakt dat je creativiteit eronder zal lijden als je een baby krijgt, dan is dat niet zo,” zei ze in een interview met AnOther Magazine. Reflecterend op het moederschap, voegde ze toe: “Ik zou niet zeggen dat mijn creativiteit of mijn songwriting beter is geworden, maar de omstandigheden eromheen zijn wel perfecter afgestemd op het voltooien van dingen en minder aan jezelf te twijfelen. Deze nieuwe scheur in het ijslandschap creëerde de perfecte omstandigheden voor het schrijven van liedjes.”
Sarah Moon, Roodkapje, 1983
Amy Woodward, Motherhood
Een andere kunstenaar, Vika Množina Hashimoto, wiens werk werd opgenomen in Eye Mama: Poëtische waarheden over thuis en moederschap, 2023 deelde ze haar perspectief:
“Het is teleurstellend dat de nadruk ligt op vrouwen die ‘niet willen’ inleveren, in plaats van op de structurele systemen die het een constante uitdaging maken om zowel kunstenaar als ouder te zijn. Het besef van wat ik als moeder tegenkom, maakte me erg boos. Het heeft geholpen om een steunende partner te hebben, maar hoeveel ruimte hebben ze eigenlijk om je te steunen? Hoeveel zijn ze bereid jouw artistieke vervulling voorrang te geven?”
“Dat gezegd, heb ik vrienden die elke dag bewijzen dat ja, je zowel moeder als een succesvol kunstenaar kunt zijn. Het kost onverbiddelijk hard werken en een beetje geluk om de juiste omstandigheden te creëren. Mijn kunst, fotografie, is in het bijzonder geschikt om een kind te hebben. Sterker nog, het heeft me nieuwe perspectieven en creatieve groei gegeven. Het is inspirerend en magisch om te zien hoe de menselijke evolutie zich voor mijn ogen ontvouwt. Het kan ook banaal, alledaags, uitputtend en frustrerend zijn. Mijn advies? Verspil geen energie om dezelfde kunstenaar te zijn als voorheen. Ouder worden verandert je. Het heeft me zowel zachter als sterker gemaakt. Het is een cadeau.”
Vika Množina Hashimoto, afbeelding van Eye Mama: Poëtische waarheden over thuis en moederschap, 2023
In haar memoires Hold Still, Sally Mann geeft een belangrijk advies voor kunstenaars die ook ouders zijn: leid een gewoon en georganiseerd leven. Houd je focus scherp. Verspil geen tijd met nadenken over wat je moet dragen of wat je moet koken, elimineer kleine beslissingen die je energie kosten. Wees praktisch, optimaliseer je tijd. Mann merkt ook op dat, dankzij digitale fotografie, het nu veel gemakkelijker is om foto's te maken zonder de zorgvuldige arbeid van zilvergelatine prints. “Maak zoveel foto’s als je kunt gedurende de dag,” zegt ze. “Wees niet bang om overmatig te fotograferen om dat ene perfecte beeld te krijgen.” En, opvallend genoeg, voegt ze toe, het moeilijkste onderdeel van fotografie is niet eens het kiezen van de juiste foto, maar simpelweg de camera oppakken. Op het moment dat je hem naar je oog tilt, heb je al een kleine overwinning behaald.
De Nederlandse kunstenares Roos van Geffen, een moeder van drie kinderen, vertelt dat ze sinds ze ouder is geworden, haar tijd en aandacht worden ingenomen door een afhankelijk, kwetsbaar wezen dat haar volledige aandacht vereist. Haar artistieke werk floreert dankzij twijfel, onzekerheid, tijd en een autonoom perspectief op de wereld. In contrast, een kind heeft het tegenovergestelde nodig, wat een spanning creëert, zeker in een samenleving die nog steeds gevormd wordt door verouderde genderrollen.
“Hoewel mijn partner en ik de huishoudelijke taken gelijk verdelen, en hij mijn werk en verblijven volledig steunt, blijft de mentale last van het ouderschap – het organiseren van kinderopvang, afspraken met vriendjes, tandartsafspraken en naschoolse opvang – in grote mate bij mij liggen,” onthult ze.
Om succes te hebben in zowel kunst als moederschap, is haar advies om de drang om snel terug te keren naar het werk te weerstaan en in plaats daarvan volledig ten volle te geven aan de onverdeelde aandacht die een pasgeboren baby nodig heeft, in ieder geval de eerste zes maanden. “Ik wens dat ik dit had gedaan in plaats van terug te keren naar het werk, melk te kolven in mijn studio en me af te vragen of wat ik deed wel nodig was,” reflecteert van Geffen.
Ze moedigt ouders aan om te blijven creëren en manieren te vinden om te werken in de aanwezigheid van hun kinderen. “Zelfs in korte momenten kun je iets creëren. Je waarneming van tijd verandert; je tijd voor jezelf wordt waardevoller, maar ook kostbaarder. Dus, ondanks de vermoeidheid, gebruik het goed. Blijf creëren.” De kunstenaar concludeert.
Christopher Anderson, Pia with balloon in Gracia, 2016
De waarheid is, het is ontzettend moeilijk om zowel een goede ouder als een geweldig kunstenaar te zijn. Bijna onmogelijk. Maar ook helemaal mogelijk. Want wanneer je gedwongen wordt om elke seconde te optimaliseren, realiseer je: Als ik dit allemaal met zo weinig slaap kan, kan ik alles. Ouder zijn dwingt je om je tijdmanagement en creatieve discipline te verbeteren als nooit eerder.
Annemarieke van Drimmelen & Jasper Krabbé, June, 2022
Veel kunstenaars hebben hun kinderen omarmd als medewerkers in hun werk: Sanja Marušić, Andi Gáldi Vinkó, Sally Mann, en talloze anderen. Sommigen, zoals Lisa Sorgini en Amy Woodward, besteedden ze hun werk aan het onderzoeken van de complexiteit van het ouderschap zelf. Anderen maken zeer persoonlijke projecten over hun kinderen, zoals Christopher Andersons Pia en Son, of Annemarieke van Drimmelen en Jasper Krabbé's prachtig intieme boek June die de onschuldige wereld van hun tweejarige dochter vastlegt. Sommige kunstenaars, nadat ze ouders zijn geworden, richten hun lens op de kindertijd, zoals Jack Davison's gezamenlijke alfabetboek A is for Ant en Sarah Moon’s herinterpretatie van Roodkapje… De lijst gaat verder, net als de creatieve mogelijkheden.
Lisa Sorgini van het project Terra Madre, 2024
Andi Gáldi Vinkó, uit het boek Sorry I Gave Birth I Disappeared But Now I’m Back, 2016-2022
Het leven met kinderen maakt het creëren van kunst niet makkelijker. Maar discipline en een scherp tijdmanagement wel. Dus als je je een weg baant door de chaos van zowel kunst als ouderschap, veel succes.
