In haar tweede interview voor 1605 Collective, vertelt Thirza Schaap, die onlangs haar fotoboek "Plastic Ocean" publiceerde, over haar ervaring met het printen en uitgeven van het boek samen met 1605 Collective en updates over de projectdoelen voor de toekomst. Lees hier het eerste interview met Thirza Schaap.
Zou je ons iets kunnen vertellen over de ervaring van het maken van een boek met 1605 Collective?
Wanneer het team van '1605 Collective' – Janneke Schrey en Bastiaan Woudt – ben net begonnen met de selectie van mijn werk voor het boek, ik dacht dat dat proces veel langer zou duren. Echter, ik ontdekte al snel dat als je het beste resultaat wilt bereiken, het belangrijk is om de editor zijn werk te laten doen en niet te veel in te grijpen. Als fotograaf, kun je er misschien voor kiezen om alleen je favoriete foto's erin te zetten. Gelukkig kunnen redacteuren je project vanuit een ander, breder perspectief bekijken en je helpen om de puzzelstukjes bij elkaar te zetten.
Ik heb een breed assortiment van mijn foto's gestuurd en ik had geen idee wat ik kon verwachten. Toen de eerste versie van "Plastic Ocean" binnenkwam, was het een opmerkelijke ervaring: plotseling zag ik de herhaling in vormen, kleuren en texturen. Mijn project werd een film met een begin, midden en einde en kon zo een veel sterker verhaal vertellen dan losstaande afbeeldingen. De definitieve versie voldeed aan mijn verwachtingen en ik heb slechts een paar afbeeldingen toegevoegd, maar er is verder niet veel veranderd. De ontwerper en de redacteur, Janneke Schrey, creëerden een prachtige, heilige flow die ik niet zou durven verstoren.
Wat is er voor jou, op carrièregebied, veranderd nadat je boek was uitgegeven door 1605 Collective?
Met een gepubliceerd boek realiseerde ik me dat mijn project een breder publiek kan bereiken en de denkwijze van veel mensen kan veranderen. Het is een heel andere ervaring om een fysiek boek in je handen te hebben dan het project online te laten zien. Je weet nooit hoe ver je boek kan reizen, op wiens bureau het uiteindelijk terechtkomt en welke impact het kan hebben.
Een andere belangrijke ontwikkeling op het gebied van uitgeven was het aansluiten bij de Bildhalle galerie in Zürich. Toen Bastiaan Woudt "Plastic Ocean" aan de galeriehoudster Mirjam Cavegn liet zien, vroeg ze me meteen of ik graag door Bildhalle vertegenwoordigd zou willen worden.
Als je je project in de vorm van een boek presenteert, krijgen mensen een perfect overzicht van je werk. Het boek is een solide product dat jouw artistieke visie omvat. Het is een periode die je hebt afgerond en die je nu met anderen kunt delen. Een ander voordeel van vertegenwoordigd worden door een galerie is de exposure die je krijgt. Sinds ik bij Bildhalle ben, is mijn project gepresenteerd op tentoonstellingen in Zürich en Amsterdam en is het opgenomen in grote internationale kunstbeurzen. Het is een enorme motivatie en een geweldige prestatie.
"Plastic Ocean" is een lopend project. Hoe ben je van plan om de mogelijkheden ervan verder te ontwikkelen? En wat zou je ermee willen bereiken?
Ik doe zoveel verschillende dingen binnen het project, ik heb het gevoel dat ik nog maar net ben begonnen en dat er nog een hele wereld te ontdekken is. Daarom kan het idee van "Plastic Ocean" zeker uitgebreid worden.
De meeste tijd werk ik buiten en creëer ik niet alleen fotografie, maar ook bewegende beelden en installaties. Ik profiteer van de wind, zandkorrels, stof, bloemblaadjes, enzovoort. Deze beelden zien er bijna stil uit, met een paar kleine bewegende details. Ik zou graag meer installaties zoals deze willen maken. Eens vond ik een oude boomstam en ongeveer 100 plastic flesjes, die ik transformeerde tot een enorme palmboom. Grote installaties zoals deze betekenen zoveel voor me, ze laten mijn hart sneller kloppen.
En hoe bepaal je dat het project niet meer loopt en dat het tijd is om door te gaan naar een ander?
Dit project is een manier van leven geworden en ik kan er niet zomaar van weggaan. Het heeft mijn ogen geopend. Als je het geluk hebt en je kunt toeschouwers beïnvloeden met je kunst, is dat dan niet waar kunst in de eerste plaats voor is? Ik voel me gezegend dat het project zoveel aandacht krijgt en zoveel mensen over de hele wereld aanspreekt. Ik krijg veel berichten van mensen die zeggen dat mijn project hen heeft geholpen een nieuw tijdperk van radicale verandering en het einde van massaconsumptie te zien.
Ik zou naar een ander project kunnen overstappen en iets heel anders doen. Echter, ik ben betrokken bij zoveel aspecten van "Plastic Ocean" dat ik het onderwerp graag verder wil onderzoeken. Ik zie zeker dat het huidige werk zich zal ontwikkelen in verschillende richtingen, in plaats van dat ik een compleet nieuw project helemaal opnieuw begin.
Ik ben erg gepassioneerd over het laten zien van de transformatie van ecologie en de gevolgen van massaconsumptie. Als ik naar iets anders zou gaan, zou het hetzelfde idee zijn, maar dan met een andere uitvoering, zoals bijvoorbeeld: bewegende beelden, grotere installaties, sculpturen naast fotografie. Ik had ooit een tentoonstelling voor Greenpeace Africa, waar mijn sculpturen werden getoond samen met een serie foto's. Het was een geweldige ervaring en ik hoop in de nabije toekomst iets soortgelijks te kunnen doen.
Wat betreft de presentatie van mijn sculpturen, heeft het team van 1605 Collective onlangs gevraagd om 5 kleine versies van sculpturen (ongeveer 10 cm) te maken voor de speciale editie van het boek "Plastic Ocean". Bastiaan Woudt en Janneke Schrey hebben prachtige glazen vitrines gemaakt voor de sculpturen. Spannend.
Sommige afbeeldingen in het boek hebben dat zoete, kleurrijke gevoel, terwijl andere daarentegen juist heel donker en mysterieus zijn. Hoe bepaal je de weergave van elke afbeelding?
Het is allemaal puur intuïtief. Ik ben in een bepaalde stemming wanneer ik mijn werk maak en weet zelden wat het resultaat zal zijn. Dus ik volg mijn gevoelens en zoek naar iets dat niet alleen mooi is, maar ook, triest. Schoonheid en verdriet zijn altijd in mijn werk aanwezig.
Ik werk ofwel met de "vangst van de dag", de plastic stukjes die ik die dag op het strand vind, of uit mijn opslagruimte met de materialen die ik daar al heb. Intuïtief beslis ik of ik een sculptuur buiten in de felle zon moet maken of binnen, in een plek waar bijna geen licht is. Sommige van mijn foto's hebben een belichtingstijd van 1 minuut, omdat ik ze maak nadat het donker is geworden in mijn studio. De foto's komen over zoals Polaroids. Maar opnieuw, ik beslis niet van tevoren of dit in zwart-wit moet worden gemaakt en dat in kleur, of dat buiten en dat binnen. Spontaniteit en intuïtie drijven mijn inspiratie en laten de magie gebeuren.
Je werk zal in september 2021 worden gepresenteerd bij UNSEEN Amsterdam. Hoe voel je je daarbij? Hoe denk je dat het je carrière zal veranderen?
Het zou voor mij anders zijn als dit evenement in Basel of in Londen zou plaatsvinden, omdat Amsterdam de plek is waar ik ben opgegroeid en waar mijn hart is. Mijn werk laten zien bij UNSEEN in deze omstandigheden (met een 8-meter wand voor de presentatie van "Plastic Ocean" in samenwerking met Bildhalle) is de beste ervaring die ik me kan wensen.
Mijn wortels liggen hier en ik ben blij dat ik het project kan laten zien aan mensen die me kennen sinds het allereerste begin van mijn artistieke werk. Natuurlijk zou elke kunstenaar graag zijn werk in de grootste musea van de wereld willen tonen, en ik ben daarop geen uitzondering. Maar ik ben ook dankbaar voor het huidige moment en voor alles wat tot nu toe is bereikt. Wat er daarna komt, laten we dat maar zijn, want ik ben er klaar voor.
Wat is je volgende grote doel?
Is dat hetzelfde grote doel dat ik nastreef: om een activist in ieder van ons aan te wakkeren. Als je dat doet, dan kun je je levensgewoonten veranderen. Ik denk dat overheden op een hoger niveau de juiste regels moeten invoeren, maar helaas, we hebben steeds minder tijd. Daarom kunnen jij en ik al vandaag beginnen. Bijvoorbeeld, stop met het gebruik van groenten verpakt in plastic, hergebruik en repareer spullen, ruil dingen die je niet meer nodig hebt, wissel kleding... en voer andere zinvolle acties uit. We moeten af van de verslaving aan consumptie. Helaas is het in de westerse wereld een vicieuze cirkel: je werkt hard en daarna wil je jezelf graag verwennen. Mijn project creëert bewustwording en hoe klein het ook mag lijken, het is de eerste grote stap naar verandering.
Hoe blijf je geïnspireerd?
Ik gebruik verschillende methoden om mijn ideeën uit te voeren. De eerste is om te werken met het "catch of the day". Wanneer ik in Zuid-Afrika ben, ga ik dagelijks naar het strand en maak ik kunstwerken van dingen die ik daar vind. Opmerkelijk genoeg zijn het juist de beperkingen die mijn creativiteit echt aanwakkeren. Wanneer ik alleen het materiaal dat ik op dat moment in mijn handen heb, moet gebruiken om een kunstwerk te maken, motiveert dat me om origineler te zijn dan normaal.
De tweede methode is een vooraf geplande. Al deze jaren van het project heb ik veel materiaal verzameld in mijn opslag. En soms heb ik een concreet idee in mijn hoofd – bijvoorbeeld, ooit wilde ik een keramieken namaakvaas maken van plastic flessen. Dus gebruikte ik de uitgebreidere selectie van het materiaal dat ik al had, om dit idee uit te voeren.
En er is nog iets dat mijn inspiratie aanwakkert… Ik hou van roadtrips. We hebben een 25-jaar-oude jeep waarmee we naar verlaten stranden reizen, onze grote blauwe Ikea-tassen bij ons, om afval te verzamelen. Om je een idee te geven, vullen we er 8 tot 10 vol met het afval uit de oceaan. Ik breng de stukken dan terug naar de opslag, was ze en leg ze allemaal op de grond om een overzicht van mijn materialen te krijgen. Net zoals een schilder zijn verf heeft, heb ik mijn materialen om mee te werken en sculpturen te maken.
Wat zijn je belangrijkste artistieke invloeden?
Bij KABK Academy, waar ik studeerde, kwam ik erachter dat er een Tsjechische fotograaf was, Josef Sudek, die die bijna willekeurige zwart-witfoto's maakte van stillevens voor oude, vuile ramen. Ik vind dat fascinerend.
Het werk van Sarah Moon heeft volgens mij dezelfde betoverende werking op me. De willekeur, de gestolen momenten, het toeval, de stemmige kleuren en de lange belichting van deze 2 kunstenaars inspireren me. Daar zoek ik ook naar in mijn eigen werk. Met willekeur en toeval bedoel ik de onvoorspelbare momenten waarop de natuur mijn werk beïnvloedt. Als de wind een compositie verstoort, of een insect toevallig op een van de sculpturen landt... Daarom retoucheer ik mijn werk niet en houd ik het zo spontaan mogelijk.
Tijdens mijn jeugd hield ik ervan om zelfgemaakte creatieve projecten te maken, wat ook invloed heeft op de manier waarop ik nu werk. Kunst is voor mij niet alleen een visuele ervaring, maar vooral een tastbare ervaring. Een andere bron van inspiratie zijn de kunstgeschiedenislessen aan KABK, waar ik meer heb geleerd over het Nederlandse licht door de schilderijen van Rembrandt en Johannes Vermeer en de kleuren van Vincent van Gogh en Claude Monet (één van de werken van die kunstenaar heeft Thirza Schaap geïnspireerd voor haar werk "Water Lilies"). Ook verschillende vormen en elementen inspireren me enorm. In een schilderij heb je een mengeling van kleuren, maar in mijn werk heb ik een extra dimensie: de aanraking en de vormen van de materialen waarmee ik werk.
